Opłacalność fotowoltaiki – kiedy zwrócą się panele słoneczne?

Fotowoltaika to najczystsza forma energii, która jest dostępna dla każdego posiadacza domu. Na skutek rozwoju technologicznego instalacja paneli solarnych z roku na rok jest coraz tańsza (względem cen z początku lat 70. XX w. ogniwa są tańsze już o ponad 99%). Dodając do tego fakt, że ceny za prąd rosną w ekspresowym tempie, nawet o kilkadziesiąt procent rdr., opłacalność instalacji fotowoltaicznych staje się coraz wyraźniejsza. Aby jednak oszacować dokładne prognozy finansowo-energetyczne dla swojego gospodarstwa, trzeba przeanalizować wszystkie koszty i zyski z fotowoltaiki. To, w jakim stopniu panele fotowoltaiczne będą opłacalną inwestycją, zależy od kilku różnych czynników. W poniższym kompendium sprawdzisz dokładnie, co wpływa na opłacalność fotowoltaiki, jakie są zalety instalacji i kiedy szczególnie warto się na nią zdecydować.

Czym jest fotowoltaika – ile kosztuje i na czym polega oszczędność?

Najprościej rzecz ujmując, fotowoltaika to darmowa energia elektryczna ze słońca. Panele fotowoltaiczne, składające się z ogniw krzemowych lub innych półprzewodników, generują energię, która następnie może być wykorzystywana do zasilenia wszystkich sprzętów elektrycznych w gospodarstwie. Nadwyżki prądu mogą być nawet sprzedawane. Zakup modułów fotowoltaicznych jest średnioterminową, opłacalną inwestycją. Cały koszt zwraca się na skutek tego, że dzięki generowaniu własnej energii można nawet uniknąć konieczności płacenia rachunków za prąd. 

Panele fotowoltaiczne mogą być zainstalowane na gruncie lub na dachu – w każdym przypadku skutecznie zamieniają energię promieniowania słonecznego w energie elektryczną. Cena instalacji fotowoltaicznej zależy od kilku czynników, jednak w każdym przypadku, biorąc pod uwagę zakładany, wieloletni wzrost cen prądu, jest to opłacalna inwestycja. 

Prosument – co to oznacza? 

Panele fotowoltaiczne to jednorazowe koszty – instalacji i samych ogniw. Do grupy kosztów i zysków z fotowoltaiki należy jeszcze doliczyć ewentualne okresowe czyszczenie wierzchu paneli (chyba że jesteśmy w stanie zrobić to sami). W przypadku instalacji ogniw PV na gruncie, trzeba liczyć się z dodatkową ceną stelaża konstrukcyjnego. 

Z czego zatem wynika opłacalność fotowoltaiki – czy to się opłaca? Zdecydowane tak. Główną odpowiedź na powyższe pytanie dostarcza definicja wyrażenia „prosument”. Słowo to nabrało szczególnej popularności w dobie ostatnich zmian ustawy o odnawialnych źródłach energii (OZE). Prosument to synteza dwóch pojęć – „konsumenta” i „producenta”. 

Dlaczego w tym miejscu poruszamy temat tego, kim jest prosument? Zagadnienie to daje odpowiedź, dlaczego fotowoltaika jest taką opłacalną inwestycją. Otóż prosument jest przede wszystkim – w kontekście ostatniej nowelizacji ustawy o OZE z czerwca 2019 r. – osobą wytwarzającą energię elektryczną z Odnawialnych Źródeł Energii (takich, jak fotowoltaika) na własne potrzeby i jednocześnie może ją zmagazynować, a nadwyżkę tej energii przekazywać do sieci energetycznej. 

Opłacalność instalacji fotowoltaicznej polega na tym, że po jej zainstalowaniu stajemy się prosumentami. Wytwarzamy własny prąd, dzięki czemu oszczędności widoczne są w zakresie rachunków za prąd. Co więcej jednak – poprzez przekazywanie nadwyżek wytworzonej energii do sieci możemy dodatkowo zyskać.

Kiedy zwróci się inwestycja w panele fotowoltaiczne? Co wpływa na opłacalność paneli fotowoltaicznych?

Wpływ na stopień opłacalności inwestycji w panele fotowoltaiczne zależy od kilku czynników. Każda inwestycja będzie się różniła poszczególnymi parametrami – takimi, jak chociażby rodzajem ogniw fotowoltaicznych, parametrami montażowymi, charakterystyką nieruchomości. 

Energia słoneczna jest całkowicie darmowa. Średni okres zwrotu z inwestycji wynosi 8 – 10 lat. Czas zwrotu można jeszcze bardziej skrócić, jeśli wykorzystuje się ulgi i dotacje na fotowoltaikę (informacja poniżej). 

Do najważniejszych czynników wpływających na stopień opłacalności paneli fotowoltaicznych należą:

  • koszt zakupu – to kluczowy, ale nie jedyny czynnik przy analizie całościowych kosztów i zysków z fotowoltaiki. Łączny koszt zakupu obejmuje nie tylko panele solarne, ale także ich transport i montaż (wraz ze stelażem w przypadku instalacji gruntowej),
  • rodzaj paneli fotowoltaicznych – wyróżniamy trzy główne rodzaje paneli fotowoltaicznych: ogniwa monokrystaliczne, polikrystaliczne i cienkowarstwowe. Zdecydowanie najpopularniejsze są dwa pierwsze. Polikrystaliczne cechują się mniejszą wydajnością, ale są także tańsze. Analogicznie panele z jednolitych kryształów krzemu, monokrystaliczne, są droższe, ale zapewniają wyższą wydajność,
  • poziom zużycia energii – im więcej prądu wykorzystuje gospodarstwo za dnia, tym większa będzie opłacalność fotowoltaiki (wyższa autokonsumpcja),
  • nachylenie dachu i rodzaj instalacji – wydajność ogniw fotowoltaicznych zależy w dużym stopniu od ich umiejscowienia; miejsce powinno być jak najbardziej nasłonecznione, optymalny kąt to ok. 45 stopni, przy czym wyróżnia się instalacje na dachach (najpopularniejsze) oraz na gruncie. 

Ilość produkowanego prądu jest różna w zależności od panujących warunków atmosferycznych. Największą opłacalność dostarczą panele fotowoltaiczne skierowane na południe, następne zachód lub wschód. Nie zaleca się montażu w kierunku północnym. 

Standardowa instalacja PV o mocy 1 kWp jest w stanie wygenerować darmowy prąd rzędu 1000 – 1100 kWh. To około 40% – 50% rocznego zapotrzebowania energetycznego rodziny wielodzietnej. To, czy się opłaca fotowoltaika, widać na pierwszy rzut oka.

Dotacje dostępne na fotowoltaikę

Jeszcze wyższą opłacalność można uzyskać, jeśli skorzysta się z dotacji, ulg i programów rządowych. Fotowoltaika jest beze misyjnym, zielonym źródłem energii i dlatego jest powszechnie promowana. Najważniejsze źródła dofinansowania dla osób fizycznych to:

  1. Program „Mój Prąd” 

„Mój Prąd” to ministerialny program dofinansowania mikroinstalacji fotowoltaicznych, z którego skorzystało już prawie 90 tysięcy gospodarstw. W ramach programu można uzyskać darmową, bezzwrotną, jednorazową dotację na budowę instalacji fotowoltaicznej w wysokości 5000 złotych. Program będzie kontynuowany także przez następne lata – od 2021 roku obejmie również ładowarki do samochodów elektrycznych.

  1. Program „Czyste Powietrze”

Program „Czyste Powietrze” to kolejna propozycja na atrakcyjną dotację na panele słoneczne. Przeznaczony jest dla osób, które spełniają m..in. założone kryterium dochodowe. Od końca października 2020 roku istnieje także możliwość składania wniosków o podwyższone dofinansowanie przez osoby, które już skorzystały z tej formy wsparcia finansowego. Wyższy poziom dotacji wynosi aż do 37 tysięcy złotych! 

  1. Ulga termomodernizacyjna

Polega na możliwości odliczenia od podatku przez nie dłużej, niż koleje 6 lat, kosztów realizowanych przedsięwzięć termomodernizacyjnych. Kwota łączna odliczenia nie może być wyższa, niż 53 tysiące złotych. Dotyczy tylko takich instalacji, których podatnik jest właścicielem lub współwłaścicielem. Do przedmiotu ulgi zalicza się środki powodujący m.in. zmniejszenie zapotrzebowania na energię służącą do ogrzewania pomieszczeń czy wody użytkowej. Ulga obejmuje również zakup ulepszeń redukujących poziom zużycia prądu w budynku, a więc także fotowoltaikę. Dodatkowo można uzyskać pomoc finansową w zakresie inwestycji w pompy ciepła i rozwiązania związane z ogrzewaniem nieruchomości. 

  1. Nowelizacja ustawy o OZE

Program dotacji do domowych instalacji fotowoltaicznych będzie rozwijany, jak wynika ze wstępnych prac oraz zapowiedzi Ministerstwa Rozwoju. Wprowadzane będą również kolejne rozwiązania związane z możliwościami tzw. prosumenta zbiorowego. Zmiany obejmują także przyjaźniejsze warunki prawne dla fotowoltaiki i większe premie termomodernizacyjne na następne lata. 

Kiedy inwestycja w fotowoltaikę to zły pomysł?

Fotowoltaika to bardzo bezpieczna inwestycja, która w zdecydowanej większości przypadków będzie opłacalna. Istnieje kilka wyznaczników, które podpowiadają, kiedy należy na spokojnie rozważyć inwestycję w energię solarną. Po pierwsze, panele fotowoltaiczne muszą być umieszczone w słonecznym, niezacienionym miejscu. Może to być instalacja na dachu lub na gruncie. Po drugie, należy unikać ustawienia ogniw w kierunku południowym, gdyż poziom nasłonecznienia jest wówczas. najniższy. Poza tymi przykładami, pomijając sytuacje wyjątkowe, zawsze będzie można mówić o opłacalności fotowoltaiki. 

FAQ – najczęściej zadawane pytania dotyczące opłacalności fotowoltaiki 

Na czym polega opłacalność płynąca z fotowoltaiki? 

Panele słoneczne przekształcają energię uzyskiwaną z promieniowania na energie elektryczną. To ekologiczne i darmowe źródło prądu, które może być bezpiecznie używane w gospodarstwie, aby obniżyć aktualne rachunki za prąd. 

Od czego zależy opłacalność paneli fotowoltaicznych?

Opłacalność ogniw fotowoltaicznych zależy od rodzaju technologii (monokrystaliczne, polikrystaliczne, amorficzne), sposobu montażu i umiejscowienia (kierunek geograficzny), kosztu zakupu, wielkości instalacji i zużycia energetycznego gospodarstwa. 

Po jakim czasie średnio zwraca się inwestycja w fotowoltaikę?

Średni czas zwrotu wynosi 8 – 9 lat, natomiast wiele zależy od rodzaju instalacji, który wpływa na wydajność energetyczną. Dodatkowo zwrotu z inwestycji w fotowoltaikę może być znacznie szybszy, 6 – 7 lat, jeżeli skorzysta się z któregoś programu dofinansowania (informacje powyżej).

Czy nadwyżki energii można sprzedawać do sieci energetycznej?

W świetle najnowszej ustawy OZE nie można sprzedawać energii z fotowoltaiki jako prosument, ale można ją magazynować, a nadwyżki – oddawać do sieci. W zamian za oddane nadwyżki, np. latem, uzyskuje się atrakcyjne upusty finansowe na energię sieciową, które można wykorzystać w momencie większego zapotrzebowania na prąd. Na wielkość upustu bezpośrednio wpływa wielkość instalacji fotowoltaicznej.